ARTYKUŁ SPONSOROWANY
Charakterystyczne trzaśnięcie podczas obrotu na boisku. Ostry ból, który przeszywa nogę przy schodzeniu ze schodów. Kolano, które nagle blokuje się w połowie ruchu. Każdy z tych scenariuszy oznacza coś innego, choć wszystkie zaczynają się tak samo. Od momentu, w którym coś w stawie kolanowym przestaje działać tak, jak powinno.
Kolano dźwiga ciężar tułowia, amortyzuje każdy krok i musi być jednocześnie stabilne oraz ruchome. Nic dziwnego, że kontuzje kolana zdarzają się tak często, i to nie tylko sportowcom.
Co właściwie może się zepsuć?
Kość udowa spotyka się tu z kością piszczelową, a całość osłania od przodu rzepka. Za stabilność odpowiadają cztery więzadła. Więzadła krzyżowe – przednie i tylne – biegną wewnątrz stawu i pilnują, by kości nie przesuwały się względem siebie. Po bokach pracują więzadła poboczne, w tym więzadło poboczne piszczelowe. Wszystkie razem stabilizują staw.
Między kośćmi leżą łąkotki – półksiężycowate poduszki z chrząstki włóknistej, które rozpraszają obciążenia. Powierzchnie stawowe wyściela chrząstka szklista. A za prostowanie kolana odpowiada mięsień czworogłowy uda. Każdy z tych elementów może zawieść.
Najczęstsze urazy stawu kolanowego
Uszkodzenie łąkotki przychodzi zwykle przy skręcie kolana w zgięciu. Piłka, narty, hokej – klasyczne okoliczności. Uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej są częstsze, bo jest ona ściśle zrośnięta z torebką stawową, więc mniej ruchoma. Objawy obejmują ból wzdłuż szczeliny stawowej, obrzęk, uczucie przeskakiwania i kłopot z pełnym prostowaniem kolana. Temat rozwija artykuł https://mridiagnostyka.pl/porady/uszkodzenie-lakotki-przyczyny-objawy-diagnostyka/
Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego to jeden z najpoważniejszych urazów. Pacjenci opisują je zwykle tak samo: trzask, potem obrzęk, a później uczucie, że kolano ucieka przy zmianie kierunku. Ta niestabilność stawu jest typowa dla uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego ACL. Niestety uszkodzenia więzadeł tego typu często idą w parze z uszkodzeniem łąkotki. Więzadło krzyżowe tylne rwie się rzadziej – zwykle przy uderzeniu w przednią część goleni.
Skręcenie kolana oznacza naciągnięcie lub naderwanie więzadeł. Urazy więzadła pobocznego dają dolegliwości bólowe po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kolana.
Zwichnięcie rzepki i złamanie dotyczą przodu kolana. To pierwsze zdarza się częściej tam, gdzie występuje koślawość kolan i wiotkość więzadeł. Osobna sprawa to zwichnięcie kolana – rzadkie, ale groźne, bo grozi uszkodzeniem tętnicy podkolanowej i wymaga natychmiastowej pomocy.
Uszkodzenia chrząstki stawowej rzadko mają jeden wyraźny początek. Narastają. Ból przychodzi stopniowo, dołącza sztywność i ograniczenie ruchomości, a z czasem rozwija się choroba zwyrodnieniowa.
Gdy winne jest przeciążenie…
Nie każdy ból kolana ma za sobą wypadek. Kolano biegacza boli po zewnętrznej stronie i dopada osoby przemierzające długie dystanse, zwłaszcza po twardym podłożu. Kolano skoczka to stan zapalny więzadła rzepki, zmora sportowców wykonujących dużo wyskoków.
W obu przypadkach nie ma jednej przyczyny, tylko suma powtarzalnych obciążeń. Leczenie polega tu głównie na zmniejszeniu obciążeń i rehabilitacji.
Dlaczego sam wywiad nie wystarczy?
Diagnostyka zaczyna się u lekarza ortopedy. Bada zakres ruchu, sprawdza stabilność stawu, pyta o okoliczności urazu. Problem w tym, że objawy uszkodzenia łąkotki, więzadła i chrząstki bywają łudząco podobne.
Niezbędny może okazać się rezonans magnetyczny. To badanie pokazuje tkanki miękkie tak, jak nie zrobi tego żadne inne – łąkotki, więzadła, chrząstkę, obrzęk kostny. RTG pokaże kości, ale pęknięcia łąkotki na nim nie zobaczymy. Rezonans magnetyczny pozwala określić lokalizację i stopień uszkodzenia oraz wychwycić urazy współistniejące w obrębie kolana.
W Warszawie takie badanie wykonuje między innymi pracownia https://mridiagnostyka.pl/ na Starych Bielanach. Przy badaniach stawów wykonywane są sekwencje 3D. Skierowanie nie jest potrzebne, a koszt rezonansu można przejrzeć po przejściu pod adres https://mridiagnostyka.pl/cennik/.
Leczyć zachowawczo czy operować?
To zależy od kilku rzeczy: rodzaju urazu, stopnia uszkodzenia, wieku pacjenta i tego, jak aktywnie żyje. Sporą część kontuzji da się leczyć zachowawczo. Leczenie zachowawcze to odciążenie nogi, niesteroidowe leki przeciwzapalne i leki przeciwbólowe. Pomaga terapia manualna oraz ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy uda – z zastrzeżeniem, że kluczowe jest stopniowe zwiększanie obciążeń, a nie forsowanie tempa.
Leczenie operacyjne wchodzi w grę przy zablokowanym stawie, niestabilnym fragmencie łąkotki albo zerwanym ACL u osoby aktywnej fizycznie. Standardem jest artroskopia kolana – zabieg małoinwazyjny, wykonywany przez kilka niewielkich nacięć.
Czego nie wolno zignorować?
Silny ból. Wyraźny obrzęk. Uczucie niestabilności. Blokowanie się stawu. To sygnały, z którymi idzie się do specjalisty, a nie czeka, aż samo przejdzie. Nawet najmniejszy uraz zlekceważony potrafi po latach dać poważne następstwa – przewlekłą niestabilność, uszkodzenie chrząstki i przyspieszone zużycie stawu.
Ortopeda po badaniu i analizie obrazowania zaleci odpowiednią terapię. Im szybciej padnie trafna diagnoza, tym większa szansa, że kolano wróci do pełnej sprawności.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
