Jeszcze kilka lat temu niewiele osób słyszało o estetrolu. Dziś ta naturalna substancja wzbudza ogromne zainteresowanie ginekologów i naukowców, ponieważ znalazła zastosowanie zarówno w nowoczesnej antykoncepcji hormonalnej, jak i w terapii objawów menopauzy. Co wyróżnia estetrol na tle innych estrogenów? Dlaczego eksperci mówią o przełomie w leczeniu hormonalnym kobiet?
Spis treści
- Czym jest estetrol?
- Dlaczego estetrol uznawany jest za wyjątkowy estrogen?
- Estetrol w antykoncepcji hormonalnej
- Czy estetrol jest bezpieczniejszy od klasycznych estrogenów?
- Estetrol a menopauza – nowe możliwości leczenia
- Dla kogo terapia z estetrolem może być dobrym rozwiązaniem?
- Czy estetrol ma jakieś przeciwwskazania?
- Co warto zapamiętać?
Czym jest estetrol?
Estetrol (E4) to naturalny estrogen produkowany wyłącznie przez wątrobę rozwijającego się płodu w czasie ciąży. Choć odkryto go już kilkadziesiąt lat temu, dopiero postęp technologiczny pozwolił na jego wykorzystanie w nowoczesnych lekach.
Przez wiele lat podstawę hormonalnej antykoncepcji stanowiły preparaty zawierające etynyloestradiol lub estradiol. Wprowadzenie estetrolu było pierwszą od około dwóch dekad istotną zmianą w grupie estrogenów stosowanych w doustnej antykoncepcji hormonalnej.
To właśnie jego specyficzne właściwości biologiczne sprawiły, że naukowcy zaczęli badać możliwość wykorzystania go także w leczeniu kobiet przechodzących menopauzę.
Dlaczego estetrol uznawany jest za wyjątkowy estrogen?
To, co odróżnia estetrol od innych estrogenów, to sposób oddziaływania na organizm.
Substancja wykazuje tzw. selektywne działanie tkankowe. W jednych tkankach aktywuje receptory estrogenowe odpowiedzialne za korzystne efekty hormonalne, natomiast w innych może ograniczać aktywność receptorów błonowych, które wiązane są z procesami proliferacyjnymi, czyli nadmiernym namnażaniem komórek.
W praktyce oznacza to możliwość uzyskania oczekiwanych efektów terapeutycznych przy potencjalnie korzystniejszym profilu bezpieczeństwa.
– Estetrol zmienia sposób myślenia o bezpieczeństwie terapii hormonalnej – podkreśla prof. Robert Spaczyński, specjalista ginekologii i położnictwa oraz endokrynologii z Uniwersytetu Zielonogórskiego i Centrum Ginekologii, Położnictwa i Leczenia Niepłodności Pastelova w Poznaniu.
Estetrol w antykoncepcji hormonalnej
Doustna antykoncepcja nadal pozostaje jedną z najczęściej wybieranych metod zapobiegania ciąży. Kobiety cenią ją przede wszystkim za wygodę stosowania, odwracalność działania oraz wysoką skuteczność.
Jak podkreśla prof. Robert Spaczyński, obecne rekomendacje polskich i europejskich towarzystw naukowych nie wskazują wyższości jednej metody hormonalnej nad drugą. Najważniejsze pozostaje indywidualne dopasowanie preparatu do potrzeb i stanu zdrowia pacjentki.
Preparaty zawierające estetrol stanowią jedną z najnowszych opcji terapeutycznych dostępnych w antykoncepcji hormonalnej. Ich pojawienie się wzbudziło zainteresowanie środowiska medycznego przede wszystkim ze względu na możliwość ograniczenia niektórych działań niepożądanych charakterystycznych dla klasycznych estrogenów.
Czy estetrol jest bezpieczniejszy od klasycznych estrogenów?
Jednym z najważniejszych powodów prowadzenia badań nad estetrolem była chęć zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, które – choć występują rzadko – należą do najlepiej poznanych działań niepożądanych estrogenowej antykoncepcji hormonalnej.
Dotychczasowe badania kliniczne wskazują, że estetrol wywiera mniejszy wpływ na wątrobę, a tym samym na produkcję czynników krzepnięcia oraz białek transportowych. Może to przekładać się na niższe ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych w porównaniu z preparatami zawierającymi etynyloestradiol. Wyniki te wymagają jednak dalszej obserwacji w długoterminowych badaniach populacyjnych.
Równie interesujące są badania dotyczące wpływu estetrolu na tkankę piersi. Wstępne wyniki sugerują, że może on wykazywać korzystniejszy profil biologiczny niż klasyczne estrogeny, jednak eksperci podkreślają, że zagadnienie to nadal pozostaje przedmiotem intensywnych badań i nie pozwala jeszcze na wyciąganie ostatecznych wniosków.
Estetrol a menopauza – nowe możliwości leczenia
Najnowszym kierunkiem wykorzystania estetrolu jest menopauzalna terapia hormonalna, nazywana wcześniej hormonalną terapią zastępczą.
Dla wielu kobiet okres okołomenopauzalny oznacza nie tylko uderzenia gorąca, ale także bezsenność, przewlekłe zmęczenie, problemy z koncentracją, pogorszenie pamięci czy obniżenie jakości życia. Hormonalna terapia menopauzalna pozostaje najskuteczniejszą metodą łagodzenia tych objawów, jednak część kobiet obawia się jej bezpieczeństwa.
Zdaniem prof. Roberta Spaczyńskiego właśnie tutaj estetrol może odegrać bardzo ważną rolę.
– Jako specjaliści chcielibyśmy móc proponować naszym pacjentkom leczenie, które jest efektywne, ale jednocześnie maksymalnie bezpieczne. Z dużą nadzieją patrzę na możliwość zastosowania estetrolu w leczeniu objawów okołomenopauzalnych i menopauzalnych – mówi prof. Robert Spaczyński.
Wraz ze starzeniem się społeczeństwa liczba kobiet wymagających skutecznego leczenia objawów menopauzy będzie systematycznie rosła. Szacuje się, że już dziś nawet 40 proc. kobiet w krajach rozwiniętych znajduje się w okresie około- lub pomenopauzalnym.
Dla kogo terapia z estetrolem może być dobrym rozwiązaniem?
Nie istnieje jeden preparat hormonalny odpowiedni dla wszystkich kobiet. Dobór terapii zawsze powinien uwzględniać:
- wiek pacjentki,
- przebyte choroby,
- ryzyko zakrzepicy,
- choroby sercowo-naczyniowe,
- występowanie nowotworów hormonozależnych w rodzinie,
- stosowane leki oraz indywidualne oczekiwania kobiety.
Dlatego decyzję o rozpoczęciu zarówno antykoncepcji hormonalnej, jak i menopauzalnej terapii hormonalnej powinien podejmować lekarz po dokładnym wywiadzie i ocenie przeciwwskazań.
Czy estetrol ma przeciwwskazania?
Tak. Mimo korzystnego profilu bezpieczeństwa preparaty zawierające estetrol nadal pozostają lekami hormonalnymi.
Nie mogą być stosowane przez wszystkie kobiety. Przeciwwskazaniem mogą być m.in. przebyta zakrzepica żylna, niektóre choroby wątroby, nowotwory hormonozależne czy niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest konsultacja ginekologiczna.
Co warto zapamiętać?
Estetrol jest pierwszym od wielu lat nowym estrogenem, który znalazł zastosowanie w doustnej antykoncepcji hormonalnej i otwiera nowe możliwości w leczeniu objawów menopauzy.
Dotychczasowe badania wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa, zwłaszcza w zakresie wpływu na układ krzepnięcia, a także obiecujące wyniki dotyczące oddziaływania na tkankę piersi. Jednocześnie eksperci podkreślają, że nadal prowadzone są kolejne badania, które pozwolą jeszcze lepiej określić jego długoterminową skuteczność i bezpieczeństwo.
Jedno wydaje się jednak pewne – estetrol może stać się jednym z najważniejszych osiągnięć współczesnej ginekologii i terapii hormonalnej kobiet.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
