Dla serca oraz naczyń krwionośnych upały to ogromne wyzwanie, które może prowadzić do zaostrzenia chorób układu krążenia, a nawet zawału serca czy udaru mózgu. Kto jest najbardziej narażony? Dlaczego wysokie temperatury zwiększają ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych? I przede wszystkim – jak rozpoznać pierwsze objawy oraz właściwie zareagować, zanim będzie za późno?
Spis treści
- Dlaczego upały są niebezpieczne dla serca?
- Jak wysoka temperatura zwiększa ryzyko zawału i udaru?
- Kto jest najbardziej narażony?
- Jak rozpoznać zawał serca?
- Jak rozpoznać udar mózgu?
- Co zrobić, gdy ktoś ma zawał lub udar?
- Jak chronić serce podczas upałów?
Dlaczego upały są niebezpieczne dla serca?
Latem organizm intensywnie pracuje nad utrzymaniem prawidłowej temperatury ciała. Aby oddać nadmiar ciepła, naczynia krwionośne rozszerzają się, serce zaczyna pompować krew szybciej, a wraz z potem tracimy duże ilości wody i elektrolitów.
Dla zdrowej osoby to zazwyczaj proces, z którym organizm sobie radzi. Problem pojawia się u osób cierpiących na chorobę wieńcową, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze czy po przebytym zawale. W ich przypadku dodatkowe obciążenie układu krążenia może okazać się zbyt duże.
– Wysokie temperatury oraz nagłe zmiany warunków klimatycznych mogą sprzyjać wystąpieniu zawału mięśnia sercowego. W przypadku podejrzenia zawału kluczowe znaczenie ma natychmiastowa reakcja, ponieważ szybkie rozpoczęcie leczenia zwiększa szanse na uratowanie życia i ograniczenie uszkodzenia serca – podkreśla lek. Mariusz Hochuł, kardiolog American Heart of Poland.
Jak wysoka temperatura zwiększa ryzyko zawału i udaru?
Podczas upałów organizm traci znacznie więcej płynów. Odwodnienie powoduje, że krew staje się bardziej lepka, a serce musi pracować intensywniej, by dostarczyć tlen do wszystkich narządów. Jednocześnie spada ciśnienie tętnicze, co może prowadzić do zawrotów głowy, omdleń oraz niedokrwienia.
To właśnie połączenie odwodnienia, większego obciążenia serca i zwiększonego zapotrzebowania na tlen sprawia, że rośnie ryzyko zawału mięśnia sercowego.
Upały sprzyjają również tworzeniu się zakrzepów. Gdy skrzep zamknie tętnicę wieńcową, dochodzi do zawału. Jeśli zablokowane zostanie naczynie doprowadzające krew do mózgu – może dojść do udaru niedokrwiennego.
Nie bez znaczenia pozostają także inne letnie czynniki ryzyka: długie podróże, gwałtowne zmiany klimatu, spożywanie alkoholu czy intensywny wysiłek fizyczny wykonywany w pełnym słońcu.
Kto powinien szczególnie uważać?
Najbardziej narażone są:
- osoby po przebytym zawale serca,
- chorzy na chorobę wieńcową,
- pacjenci z niewydolnością serca,
- osoby z nadciśnieniem tętniczym,
- seniorzy,
- diabetycy,
- osoby z otyłością,
- kobiety w ciąży,
- osoby przyjmujące leki moczopędne.
Eksperci podkreślają, że podczas upałów warto częściej kontrolować ciśnienie tętnicze, ponieważ u części osób dochodzi do jego znacznego obniżenia. Niepokój powinny wzbudzić także osłabienie, omdlenia czy nagłe pogorszenie samopoczucia.
Jak rozpoznać zawał serca?
Najbardziej charakterystycznym objawem jest silny, długotrwały ból w klatce piersiowej, który nie ustępuje po kilku minutach odpoczynku.
Może mu towarzyszyć:
- promieniowanie bólu do lewej lub prawej ręki, barku, pleców albo żuchwy,
- duszność,
- zimne poty,
- bladość skóry,
- nudności lub wymioty,
- zawroty głowy,
- omdlenie,
- uczucie silnego lęku.
U części osób – zwłaszcza kobiet, seniorów i chorych na cukrzycę – objawy bywają mniej typowe. Zamiast silnego bólu mogą pojawić się jedynie osłabienie, duszność, nudności czy uczucie niestrawności.
Jak rozpoznać udar mózgu?
W przypadku udaru liczy się każda minuta. Najprostszą metodą rozpoznania jest zasada FAST:
F (Face) – opadnięty kącik ust lub asymetria twarzy.
A (Arm) – chory nie potrafi unieść jednej ręki.
S (Speech) – niewyraźna mowa, trudności z wypowiadaniem słów lub rozumieniem poleceń.
T (Time) – natychmiast zadzwoń pod numer 112.
Dodatkowo mogą wystąpić:
- nagłe zaburzenia widzenia,
- silny ból głowy,
- problemy z utrzymaniem równowagi,
- drętwienie jednej strony ciała,
- dezorientacja.
Co zrobić, gdy ktoś ma zawał lub udar?
Najważniejsze jest jedno – nie czekać, aż objawy same ustąpią.
Jeżeli podejrzewasz zawał lub udar:
- natychmiast zadzwoń pod numer 112,
- nie pozwalaj choremu prowadzić samochodu,
- zapewnij mu spokój i ogranicz wysiłek,
- rozluźnij ciasne ubranie,
- obserwuj oddech i świadomość.
Jeżeli poszkodowany straci przytomność i przestanie oddychać prawidłowo, należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową i kontynuować ją do przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.
Lekarze przypominają również o znaczeniu tzw. “złotej godziny”. Im szybciej pacjent trafi do specjalistycznego ośrodka, tym większa szansa na uratowanie mięśnia sercowego lub ograniczenie uszkodzenia mózgu.
Czytaj też: Ekstremalne upały. Jak organizm reaguje na temperaturę przekraczającą 30°C?
Jak chronić serce podczas upałów?
Choć wysokich temperatur nie da się uniknąć, można ograniczyć ich wpływ na organizm.
Specjaliści zalecają:
- regularnie pić wodę, nawet jeśli nie odczuwamy pragnienia,
- unikać wychodzenia na słońce między godziną 11.00 a 15.00,
- wybierać cień i przewiewne miejsca,
- nosić jasną, lekką odzież,
- ograniczyć alkohol,
- nie wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego w największym upale,
- kontrolować ciśnienie tętnicze,
- regularnie przyjmować zalecone leki.
Osoby z chorobami serca powinny wcześniej omówić z lekarzem sposób postępowania podczas fal upałów oraz wiedzieć, jakie objawy wymagają pilnej konsultacji.
Serce nie lubi ekstremalnych temperatur
Fale upałów pojawiają się coraz częściej i trwają coraz dłużej. Dla wielu osób oznaczają przyjemny czas wakacyjnego wypoczynku, jednak dla pacjentów z chorobami układu krążenia mogą stanowić realne zagrożenie życia. Znajomość objawów zawału i udaru oraz szybka reakcja świadków często decydują o tym, czy chory wróci do pełnej sprawności. Dlatego podczas gorących dni warto pamiętać nie tylko o kremie z filtrem i butelce wody, ale również o własnym sercu.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
